۰۲
مرد

سازه های مدولار؛ آینده صنعت ساختمان

نویسنده : مهندس مهدی پاک گوهر

فناوری های نوین ساختمانی باید گسترش یابد.توسعه صنعت ساختمان، یکی از مظاهر رشد و توسعه کشورها محسوب می‌شود. بیشترین سهم انباشت سرمایه ثابت و بالاترین سهم اشتغال در بخش صنعت و جذب افراد تحصیل‌کرده و کارآمد در این بخش وجود دارد. ارتقاء کیفیت در تولید مصالح، شیوه‌های طراحی و اجرا، سرعت‌ بخشیدن به روند ساخت و ساز، رقابت در پیشرفت تکنولوژی، استفاده بهینه از نیروی کار و بهره‌گیری از تکنولوژی‌های نوین ساخت، جزء مؤلفه‌های تأثیرگذار در این صنعت به شمار می‌آیند. کیفیت پائین‌، خطرپذیری‌، بهره‌دهی نامناسب و عمر کوتاه ساختمان‌ها در کشور حدود 30 سال ارزیابی می‌‌شود ولی در کشورهای توسعه یافته این زمان بیش از 100 سال برآورد می‌گردد‌. با توجه به نیاز موجود در کشور، روش‌های سنتی که از جنبه‌های مختلف نیز بهینه نمی‌باشند جوابگوی میزان تقاضای سالانه مسکن مورد نیاز نمی‌باشد. در این راستا لازم است هم‌زمان با انجام طرح‌های پژوهشی کاربردی در کشور، سیستم‌ها و فناوری‌های مطرح روز دنیا نیز مورد بررسی دقیق قرارگرفته و امکان‌سنجی بومی‌سازی و حصول اطمینان از قابلیت انطباق آنها با الگوهای ساخت و ساز متداول در کشور انجام شود. 

با توجه به پیش گفتار بالا در این مقاله به معرفی سازه های مدولار ؛نسل جدید ساختمان سازی در دنیا می پردازیم که در ایران تاکنون چندان که باید مورد توجه قرارنگرفته است. سازه های مدولار هم اکنون در کشورهای صنعتی همچون آمریکا ؛ انگلستان ؛کانادا و استرالیا و بسیاری از کشورهای ‍یشرفته دنیا در حال گسترش می باشد و تلاشهای بسیاری در خصوص توسعه روزافزون این صنعت و معرفی استاندارد فنی انجام پذیرفته است. همچنین اولین آیین نامه فنی و رسمی نیز توسط دانشگاه موناش در شهر ملبورن استرالیا در سال ۲۰۱۷ تهیه و تنظیم شده است و هم اکنون نگارنده نسخه مذکور را در دست ترجمه دارد ِ امید است در آینده مقررات ملی ساختمان آیین نامه مربوطه را تهیه و منتشر نماید.

در ایران و بسیاری از کشورهای جهان سازه های مدولار در ساختمانهای کوچک وویلایی هم اکنون نیز در حال اجرا می باشد. اما هدف از ارایه این مقاله معرفی برج های مدولار وساختمانهای بزرگ دنیا با سازه های مدولار هست.همچنین به ‍یشنهاد نگارنده وزارت راه و شهرسازی می تواند طرح های کشوری همچون مسکن ملی را در قالب سازه های مدولار همراستا با فناوری های روز دنیا با موفقیت به مرحله اجرا برساند.

ساختمان مدولار ساختمان پیش ساخته  می باشندکه متشکل از بخشهای تکراری به نام ماژول است. مدولار بودن شامل ساخت مقاطع دور از محل ساختمان و سپس تحویل آنها به محل مورد نظر است. نصب قسمتهای پیش ساخته در محل به پایان رسیده است. بخشهای پیش ساخته گاهی اوقات با استفاده از جرثقیل قرار می گیرند. ماژول ها می توانند در کنار هم ، انتها به انتها یا روی هم قرار بگیرند و انواع پیکربندی ها و سبک ها را امکان پذیر کنند. پس از قرار دادن ، ماژول ها با استفاده از اتصالات بین ماژول به هم متصل می شوند ، همچنین به عنوان اتصالات بین المللی شناخته می شوند. اتصالات داخلی ماژول های منفرد را به هم متصل می کند تا ساختار کلی ساختمان را تشکیل دهد .

تعریف ساختمان پیش ساخته مدولار 

یک ساختمان مدولار به بنایی گفته می شود که در یک کارخانه ساخته شده و سپس قسمت های مختلف آن برای سرهم شدن و تشکیل سازه ای واحد به سایت پروژه منتقل می شوند . در خصوص این ساختمان ها لازم است بدانیم که آن ها همانند خانه های سیار (mobile home) اینگونه نیستند که به پشت یک تراک یا خودرو بسته شده و به همراه مالک خود در حرکتی حلزون وار به مکان دیگری منتقل شوند ، بلکه منظور از قابلیت جابجایی این محصولات (modular home) بیشتر تاکید بر روی این مطلب است که همانند خانه های سنتی ساز در همان زمین استقرار خود برپا نشده و تنها قطعاتی که در کارخانه طراحی و ساخته شده اند ، در این مکان مونتاژ می شوند (هرچند این ابنیه به طور دائمی روی یک زمین خاص ننشسته و طبق قوانین و تبصره هایی می توانند به مکان دیگری نیز انتقال یابند) . نهایتاً باید گفت که این محصول را با نام های factory-built یا کارخانه ساز ، system-built یا سیستم ساز و prefab که کوتاه شده عبارت homes prefabricated به معنای ساختمان پیش ساخته می باشد نیز خوانده می شود .

  • ساختمان مدولار پس از احداث قابلیت تغییر اندازه دارد . 
  • این نوع سازه ها علاوه بر طراحی نمای خارجی ، قابلیت طراحی داخلی به کمک نرم افزار Computer Aided Design را دارند
  • به جز مصارف مسکونی (خانه – ویلا) می توانند در کسوت ساختمان های اداری و تجاری نیز ظاهر شوند . 
  • این سازه ها در زمره ساختمان های دائمی و دارایی های حقیقی قرار می گیرند . 
  • به دلیل قابلیت حمل ، تقریباً محدودیتی در مکان و فضای ساخت آن ها وجود ندارد (مثلاً مقصدی صعب العبور)
  • ساختمان پیش ساخته مدولار به عنوان یک green building با ذات قوانین محیط زیستی همراستاست .
  • شرایط بیمه و وام برای خانه های پیش ساخته مورد نظر و ساختمان های سنتی ساز یکسان می باشد .
  • این سازه ها می توانند در برابر بادی با سرعت 175 متر بر ساعت به راحتی مقاومت کنند . 

در مناطق زلزله خیز مانند ایران، یکی از پارامترهای مهم در ساختمان سازی کاهش وزن ساختمان است، چرا که نیروهای زلزله با وزن ساختمان نسبت مستقیم دارد. بنابراین تکنولوژی انتخاب شده باید دارای جهت گیری کاهش وزن باشد..قابلیت استفاده برای مدت زمان بیشتری را داراست، با تجربه و مداخله کاربران مطابقت پیدا می کند، ماندگاری اقتصادی و اکولوژیکی بیشتری دارد و از مزایای ابداعات تکنیکی به سهولت برخوردار می شود، این مزیت با توجه به خواسته های کاربران و تنگناهای زمانی، صنعت پیش ساختگی و مدولار ساختمان را مطرح می سازد.